Staram się unikać pisania o teorii, jednak dosyć często słyszę określenie czcionka w stosunku do kaligrafii.  A jaka to różnica? Taka jak między obrazem a wydrukowaniem plakatu, uszytą przez babcię szmacianką a lalką ze sklepu. Czym różnią się kaligrafia, kaligrafia nowoczesna, liternictwo, handlettering, typografia i czcionka?

Kaligrafia nowczesna liternictwo handlettering

 

Pojęcia te mają zdecydowane dużo wspólnego: ich celem jest tworzenie pięknych liter, wyrazów i ich kompozycji. Jest jednak spor różnic:

Kaligrafia – to piękne ręczne pisanie.

Kaligrafia  wymaga wyrobienia ręki, nauki pisania odpowiednimi narzędziami, wielu godzin praktyki, powtarzania, doskonalenia. Istotna jest spójność, odległości, wysokości, harmonia, kontrast – tyczy się to także pozostałych wspomnianych dziedzin,  jednak w przypadku kaligrafii wymaga szczególnej dyscypliny i osiąga się je przez lata praktyki.

Co do zasady, kaligraf posługuje się jednym lub kilkoma stylami, wyuczonymi, wystandaryzowanymi   lub stworzonymi przez siebie.

Liternictwo to ręczne rysowanie liter.

To ilustrowanie liter, tworzenie zestawu liter, który występuje tylko  w tym jednym miejscu, tym jednym dziele. To praca nad całkowitą, unikalną kompozycją. Nie ma znaczenia, czy litera wyjęta z danego wyrazu pasowałaby do innego. Liczy się efekt tu i teraz.

Kaligrafia nowoczesna jest moim zdaniem połączenie kaligrafii i liternictwa. Czasem trudno mi określić, czy właśnie piszę, czy maluję. Korzystam z liter z danego stylu, ale przekręcam je tak, aby dopasować do danego projektu i  stworzyć unikalną kompozycję.

Kaligrafia nowoczesna nieco oddala się od tradycyjnej kaligrafii ponieważ:

  • to bardziej malowanie niż pisanie
  • pozwala tworzyć dowolne formy, nie dyktuje jedynych właściwych
  • może być gruba, chuda, cienka, wysoka, niska, kwadratowa, owalna i trójkątna
  • grubość linii liter może się różnić w wyrazie, zdaniu – o ile dobrze wygląda
  • kaligrafia nowoczesna nie zmusza do trzymania w ramach linii, litery mogą skakać w górę i w dół
  • litery nie muszą być powtarzalne
  • jest elastyczna, dopasowuje się do danego klimatu
  • może się zmieniać w zależności od projektu
  • kaligrafia nowoczesna jest wyjątkowa, niepowtarzalna
  • pozwala się skanować, zmieniać, poprawiać i drukować
  • używa różnorodnych narzędzi – bardziej tradycyjnych dla copperplate (ostro zakończona stalówka), ale także pędzelki, flamastry czy tablet.
  • nie ma pojęcia błędu – błędem jest to, co wygląda źle, co twórcy się nie podoba
  • kaligrafia nowoczesna może być niedoskonała, kleks może się w nią pięknie wkomponować
  • nie pozwala na kopiowanie – to  nowość dla kaligrafii, której tradycyjne piękno wyrażało się w tym, jak idealnie odzwierciedlony jest dany styl. W kaligrafii nowoczesnej kopiowanie czyjegoś stylu to w pewnym stopniu plagiat.

Przyznam, że definicja kaligrafii nowoczesnej nie jest taka prosta, także poza Polską. Dlatego jeśli masz inne zdanie – koniecznie daj znać w komentarzu.

Kaligrafia nowoczesna, czcionka

Jeszcze krótko o tym, co zmotywowało mnie do napisania artykułu, czyli:

Dlaczego kaligrafia nowoczesna nie jest czcionką:

  • Czcionka powstała wraz z rozwojem druku i technologii. Nie jest więc ręcznie pisana (przynajmniej w takim ujęciu używania czcionki), jest drukowana. Oczywiście może też pozostać w wersji elektronicznej.
  • Czcionka jest określonym, zamkniętym zestawem liter, zwykle w wersji cyfrowej.  Mają ściśle określone kształty, odległości od siebie nawzajem, każda litera wygląda tak samo (są pewne wyjątki, gdy twórca czcionki dodaje kilka wersji, jednak wciąż – będzie to zamknięta lista powtarzalnych form).
  • Ten ostatni punkt bardzo pomaga rozróżnić kaligrafię nowoczesną od czcionki: jeśli w danym wyrazie/ kompozycji powtarza się ta sama litera i wygląda dokładnie tak samo – prawdopodobnie jest to czcionka.
  • Istnieją czcionki kaligraficzne, w tym kaligrafii nowoczesnej, które są tworzone przez kaligrafów. Kaligraf projektuje czcionkę na bazie swoich ręcznie napisanych liter. Jedną z najbardziej popularnych tego typu czcionek jest bombshell pro. Jednak wciąż jest to czcionka, ponieważ: litery i odległości od liter są takie same, nie bierze pod uwagę tego, że każdy wyraz ma swój własny rytm, trudno jest uzyskać efekt doskonałej kompozycji i równowagi, która to najbardziej cieszy nasze oczy i duszę.
  • Pisanie czcionką nie wymaga praktycznie czasu i wysiłku – zupełnie odwrotnie, jak w przypadku kaligrafii nowoczesnej. Instalujemy czcionkę, otwieramy oprogramowanie, które mamy i voila! Jeśli chcemy mieć napis fizyczny, po postu wciskamy Drukuj. Żaden tusz, stalówka, papier, skaner, Photoshop czy  Illustrator nie jest potrzebny.
  • Czcionki oferują powtarzalność a nie unialność. Mogę wskazać setki miejsc, blogów, firm, które stosują wspomnianą czcionkę bobshell pro – na stronie, w zaproszeniach, czy nawet w logo. Ja jednak nie chciałabym spotkać na tym samym przyjęciu osoby w tej samej sukience.

Typografia to sztuka tworzenia alfabetów, tych używanych w czcionkach.

To czasochłonny proces, czasem kilkuletni, w którym type – designer projektuje litery i odległości między nimi tak, aby dobrze wyglądały w przeróżnych kombinacjach (biorąc pod uwagę, że litery różnią się szerokością, wysokością, światłem).

Podsumowując i bardzo uogólniając: kaligrafia to pisanie, liternictwo – rysowanie, czcionka – cyfrowy alfabet.
P.S. Jeśli interesuje Cię temat kaligrafii, zapraszam Cię do mojego bezpłatnego newslettera, w którym co ok. 2 tygodnie dzielę się wiedzą, pasją, minikursami, kaligraficznymi historami:

Pozdrawiam ciepło,

Magda.